Gebe kalmaya karar vermeden önce bu konu ile ilgili bilgi sahibi olmak hem gebe kalma olasılığınızı arttırır hem de gebelik sürecini sağlıklı bir şekilde geçirmenizi sağlar. Böylece doğuracağınız bebeğin sağlıklı olma şansı da yükselmiş olur. Gebe kalmaya karar vermeden en az üç ay önce bir takım hazırlıklara başlamak en doğru seçenektir. Gebe kaldığınızı bilmediğiniz ilk haftalar bebeğin gelişiminin en fazla etkileneceği dönemdir. Bu dönemde sağlığınıza çok dikkat etmeniz, doğru beslenmeniz bebeğinizin ilk aylardaki gelişiminin normal olmasında en önemli etkenler olacaktır.

Gebelik Öncesi Hazırlıklar

Gebe kalmaya karar verdiğinizde veya gebe kaldığınızı öğrendiğinizde bir takım soruların yanıtlarını aramalısınız. Çözüm bulmanız gereken bu soruların en önemlileri aşağıda verilmiştir.

Kızamıkçık aşısı oldunuz mu?

Bebeğin iç organlarının geliştiği erken gebelik döneminde kızamıkçık ( rubella ) hastalığı bebekte önemli bozukluklara neden olabilir. Gebeliğe karar verip doktorunuza gittiğinizde doktorunuz size önceden kızamıkçık hastalığı geçirip geçirmediğinizi belirleyebilmek için bazı testler önerecektir. Bu testler sonucunda kızamıkçık hastalığına karşı bağışıklık geliştirmemiş olduğunuz saptanırsa doktorunuz size kızamıkçık aşısı olmanızı tavsiye edecektir. Kan testini, tasarladığınız gebelikten en az 3 ay önce yaptırmalısınız.

Sizin veya eşinizin ailesinde kalıtsal hastalık olup olmadığının saptanması

Sizin ya da eşinizin yakın akrabaları arasında kalıtsal hastalığı olanlar varsa bu hastalıkların yeni doğacak bebeğinizde de çıkma ihtimali mevcuttur. Bu nedenle gebe kalmadan önce doktorunuza başvurup ailenizde hangi kalıtsal hastalıkların bulunduğunu bildirmelisiniz. Ailenizde bulunan herhangi bir kalıtsal hastalığın bebeğinizde ortaya çıkacağı kesin olmasa da böyle bir ihtimal her zaman göz önünde bulundurulmalıdır. Doktorunuz gerekli görürürse genetik danışmalık verebilecek bir merkeze de sevk edebilir.

Kronik bir hastalığınız var mı?

Gebelik öncesi doktorunuza başvurduğunuzda var olan diabet ( şeker hastalığı), epilepsi (sara), kalp hastalığı... gibi kronik hastalıklarınız varsa bunların doktorunuza öncelikle bildirilmesi gerekir. Çünkü kronik hastalığınız nedeniyle kullanmak zorunda olduğunuz ilaçlar gebe kalmanızı zorlaştırabileceğinden veya bebeğinizin gelişimini olumsuz yönde etkileyebileceğinden doktorunuz tedavinizi değiştirmeyi uygun görebilir.

Gebelik öncesi doğum kontrol hapı kullanımı

Doğum kontrol hapı kullanıyorsanız gebe kalmayı tasarladığınız zamandan en az 3 adet dönemi öncesinde doğum kontrol haplarını kullanmayı bırakmanız gerekir. Böylece vücudunuzun normal adet düzeni geri kazanılmış olacaktır. (Bu süre içinde eşinizin prezervatif kullanması en iyi seçenek olacaktır.)

En uygun gebelik yaşı hangisidir?

Gebelik için en uygun yaşlar 20 ile 30 yaşlar arasıdır. 35 yaşın üzerindeki annelerde sorunlu gebelik görülme olasılığı yüksektir fakat sağlığına dikkat eden annelerde bu risk azalmaktadır. İleri yaştaki annelerde mongol (Down Sendromu) çocuk sahibi olma ihtimali de artmaktadır. 18 yaşından küçük anne adaylarında ölü doğum ve düşük kilolu bebek doğurma riski yüksek olduğundan annenin sağlığına daha fazla özen göstermesi gerekmektedir.

Gebelikte risk taşıyan meslekler

Siz veya eşiniz radyasyon, kimyasal maddeler, kurşun ya da anestetik maddelere (narkoz vb) maruz kalınmasını gerektiren işlerde çalışlıyorsanız bu durum gebe kalmanızı zorlaştırabilir veya bebeğinizin sağlığını riske sokabilir. Sizi ya da bebeğinizin sağlığını riske sokan nedenleri ortadan kaldırmak işvereninizin sorumluluğu altındadır. Gebe kalmadan önce işyerinizde risklerden kaçınabileceğiniz bir pozisyonda çalışmayı işvereninizden talep etmeli, bunu sağlayamadığınıoz bir durumda ise mümkünse daha güvenli bir işe geçmelisiniz.

Gebelikte kilo kontrolü

Gebe kalmadan en az 6 ay öncesinden başlayarak kilonuzun boyunuzla orantılı bir hale gelmesini sağlamanız gerekir. Böylece daha sağlıklı bir gebelik dönemi geçirme fırsatınız olacaktır. Çünkü öneli bir sorun olmadığı sürece gebelik sırasında diyet yapmanız çok sakıncalıdır.

Gebelikte sağlıklı beslenme

Dengeli ve sağlıklı beslenerek hem gebe kalma şansınızı hem de dünyaya sağlıklı bir bebek getirme olasılığınızı arttıracaksınız. Sigara ve içki kullanımı hem kadının hem de erkeğin çocuk sahibi olma şansını azaltır. Aynı zamanda hem gebelik sırasında hem de doğum sonrasında bebeğe zararlı etkilerde bulunur.

Folik Asit Desteği

Gebeliğe hazırlık döneminde folik asit tabletlerini almaya başlamanız gerekmektedir. Folik asit, bel açıklığı (spina bifida) gibi doğum kusurlarının ortaya çıkma ihtimalini azaltan bir vitamindir. Gebeliğin ilk 3 ayında günde 0.4 mg folik asit alınması gerekmektedir. Anne vücudunda folik asit düzeyi yeterli seviyede değilse bebeğin sinir borusu boyunca doku kaynaşması tam gerçekleşmeyebilir. Bu da omuriliğin açıkta kalmasına ve bel açıklığı (spina bifida) diye bilinen hastalığın ortaya çıkmasına neden olabilir. Anneye folik asit desteği yapıldığında bebekte bel açıklığı (spina bifida) görülme olasılığının %70 oranında önlenebildiği yapılan araştırmalarla saptanmıştır. Semizotu, ıspanak, brokoli gibi koyu yeşil yapraklı sebzeler, özellikle turunçgiller ve bazı meyveler, kuru fasulye ve nohut gibi baklagiller, buğday ve malttan elde edilen mayalı yiyecekler ve yumurta sarısı doğal folik asit kaynaklarıdır. Bu besinlerin içerdiği folik asitten faydalanmak için sebzelerin buharda hafifçe pişirilerek ya da çiğolarak tüketilmesi uygundur. Ekmek, pirinç, makarna gibi tahıllardan elde edilen besinler de folik asit içeriği açısından oldukça zengindir.Bu besinler alınırken, aynı zamanda folik asit tabletlerinin de mutlaka kullanılması bebeğin sağlığını garanti altına almaya yardımcı olacaktır. Eğer daha önce sinir borusu bozukluğu olan bebek veya bebekler doğurduysanız aynı kusuru taşıyan bir doğum yapma olasılığınızın daha yüksek olduğunu unutmamalısınız. Böyle bir durumda doktorunuz alacağınız günlük folik asit miktarını günlük 4 mg'a kadar çıkarabilir. Özetleyecek olursak folik asit almaya gebe kalmadan önce başlamalı ve gebeliğinizin 12. haftası tamamlanana kadar sürdürmelisiniz.

Folik asit eksikliğinde bazı bebeklerde ise "anensefali" denilen bozukluk ortaya çıkabilmektedir. Anensefalili bebeklerde beyinin bütünü veya bir bölümü gelişmediğinden doğumdan hemen sonra ölüm gerçekleşmektedir.