Bir kazadan sonra kafatası yaralanmalarının gerçekleşip geçekleşmediğini genellikle ancak tahmin edebiliriz. Kafatası kırığı mı, beyin sarsıntısı mı yoksa sadece bir ezilme mi olduğu röntgen filminde çoğunlukla görünmez. Ancak en ufak bir kafatası kırığı şüphesinde bile kafatasının bilgisayarlı tomografisi çekilmelidir, çünkü kafatası kırıklarının ancak yüzde 50'si röntgenle fark edilebilir. Kafatası ezilmeleri yumuşak doku yaralanmalarıdır ve kazadan sonra belirgin bir şekilde kafa derisindeki dokunun şişmesiyle (şişlik) kendini gösterir. Kafa yarılmalarında kafa derisinde açık bir yara oluşur ve bu yaralar her zaman şiddetle kanar, bu yüzden doktor tedavisi gerektirir. Beyin sarsıntısında kafatasındaki ezilme o kadar şiddetlidir ki, kafatasının içindeki beynin dokusu bile kafatasına çarparak ezilmiştir. Beyin sarsıntısında genellikle mide bulantısı, kusma ve kısa ya da uzun bir süre devam edebilen bilinç kaybı görülür. Bir diğer belirti, kaza geçiren kişinin kazayı hatırlamamasıdır. Nabız yavaşlıyor, solunum düzensizleşiyor ve bilinç kaybı yaşanıyorsa beyin içi basıncın arttığı (beyinde ödem) ya da kanama olduğu düşünülebilir. Kaza ve ilk beyin kanaması belirtileri arasında genellikle birkaç saat olur. Bu yüzden beyin sarsıntısı geçiren ya da geçirdiğinden şüphelenilen her çocuğun nabzı ve solunumu 24 saat boyunca izlenmelidir. Özellikle çocuk uykuya daldıktan sonra, en azından iki saatte bir çocuğun nabzının ve bilincinin ne durumda olduğu gözlemlenmelidir. Bunun için çocuğunuzu uyandırmanız ve siz fark etmeden oluşan bir beyin kanamasıyla, bilinç kaybına doğru "uyuyup gitmediğine" emin olmanız gerekir. Emin olamıyorsanız, hemen doktorla temasa geçin. Açık kafatası yaralanmalarında kafa derisi ve kafatası yaralanmıştır ve beyin açıkta kalır. Çocuğun bilinci kapalıdır. Açık yaradan dolayı yaşamsal risk taşıyan bir beyin enfeksiyonu (ansefalit) tehlikesi söz konusudur. Çocuğun burnundan, ağzından ya da kulağından kan geliyorsa, bir kafatası tabanı kırığı söz konusu olabilir. Her durumda acil yardım isteyin!

En sık görülen belirtiler

Kafatası kırığı:

• Kafanın belli bir bölgesinde şişkinlik olabilir
• Şiddetli baş ağrısı
• Burun, ağız ve kulaktan kan gelmesi

Açık kafatası yaralanması:

• Kafa yarasının kanaması
• Bilinç kaybı

Beyin sarsıntısı:

• Baş ağrısı
• Baş dönmesi
• Mide bulantısı ya da kusma
• Kısa süreli bilinç kaybı
• Hafızada kopukluk

İLKYARDIM ÖNLEMLERİ

• Çocukta kafatası kırığı olduğundan şüpheleniyorsanız, çocuğunuzu bilinç kaybı ya da şok durumlarında önerildiği şekilde yatırın ve acil tıbbi yardımın ulaşmasını bekleyin. Aynı kural açık kafatası yaralanmaları için de geçerlidir. Ayrıca yarayı mikrop kapmayacak şekilde örtmeli, örneğin temiz bir bezle sarmalı ve çocuğu sabit yan yatış konumuna getirmelisiniz. Çocuğun solunumu durduysa hemen suni solunum yaptırmalısınız.
• Kanamalı kafatası yaralanmalarını steril bir sargı beziyle sarabilir ve basınçlı sargı uygulayabilirsiniz. Daha sonra çocuğu hemen doktora ulaştırın ya da acil tıbbi yardım isteyin.
• 24 saat boyunca çocuğun solunumunu ve kalp faaliyetini gözlemleyin.
• Kafatasında sadece ezilme varsa, kendiniz de gerekli müdahaleyi yapabilirsiniz: Soğuk ve sert bir nesneyi (bu bir bozuk para, bıçak sırtı ya da buz torbası olabilir) en az on dakika boyunca kafanın acıyan yerine tutun. Soğuk ve basınç sayesinde kafa derisindeki iç kanama kısa sürede geçecektir.